سياسى و اقتصادى خود در خصوص تضعيف قبايل قزلباش و سركردگانشان رسيدند . باوجوداين ، آنان نتوانستند از توسعه اشكال جديد مالكيت در درون املاك خاصه نظير آنهايى كه پيشتر در بعضى مناطق وجود داشت ، جلوگيرى كنند . در نهايت اين مشكل براى رعاياى ساده پيش آمد كه مالكان آنها بالاخره تيولدار است يا اراضى دولتى و يا خاصه ؟ ازاينها گذشته ، موقعيت و وضعيت آنان تحت تأثير اين مسأله و مشكل قرار گرفت كه آيا اعمال قدرت مطلقه از سوى مالك مىبايد به وسيله يك نفر تيولدار ، يا سيورغال و يا با نصب يك متولى صورت بگيرد ؟ رعايا به احتمال در املاك خاصه نسبت به اراضى تيولى و يا در زمينهايى كه در اختيار برخى از مأموران و رجال بود ، بيشتر مورد تعدى و ظلم قرار مىگرفتند . 3 - حيات اقتصادى شهرها : بازرگانى و تجارت تجارت خارجى ايران در دوره سلجوقيان فراتر از مرزهاى جهان اسلام رفته بود . هجوم مغول ضربه شديدى به اين تجارت وارد ساخت ؛ باوجوداين ، شهرهاى بزرگ تجارى ايران در آغاز سده هشتم / چهاردهم بار ديگر سبب پيوندهاى بازرگانى بين شرق و غرب شد . اين بازسازى سخت شگفت‌انگيز در نتيجه اين واقعيت بود كه ايران در زمان چنگيزيان از نظر سياسى به ممالك آسياى مركزى و شرقى نزديك شد و بر اثر آن براى بازرگانان كل امپراتورى مغولان دروازه اروپا گرديد و بالعكس . افزون براين فعاليتهاى بازرگانى ايران بر اثر سقوط خلافت عباسى ، كانونى جديد پيدا كرد : در واقع بغداد نقش خود را در مقام شهر مهم بازرگانى ادامه داد ، امّا تبريز تختگاه ايلخانان در سده هشتم / چهاردهم بر تمام شهرهاى ايران برترى و پيشى جست . ويرانيهاى ايلغار مغول كه شهرهاى ديگر ايران را نيز از صحنه تحول پيشين خود عقب راند ، تأثير پايايى در تبريز داشت تا اينكه سرانجام ويرانيها ترميم گرديد و بهبود حاصل شد . امّا شكوفايى اقتصادى كه از ويژگيهاى شهرهاى بزرگ ايران در دوره پيش از مغولان بود ، به رغم بازسازى سريع ساختارهاى اساسى حيات اقتصادى آن ، بار ديگر حاصل نشد . نكته گفتنى اينكه حفظ و حراست راههاى تجارى از عوامل مهم تجارت خارجى شرق در تمام ازمنه بود . تحول و توسعه بازرگانى تا ميزان شايان توجهى به كيفيت و امنيت راهها ، پراكندگى شبكه‌هاى ارتباطى ، تعداد منازل و استراحتگاههاى مناسب ، جاهاى آبرسانى ، پلها و غيره بستگى داشت . درجه تحول و توسعه شهرها نيز به اين عوامل مربوط بود . چون هر شهرى بالاتر از هر چيز ديگر ، محلى براى تجارت و معاوضه كالا بود ؛ قلب بازرگانى آن هميشه بازارها ، انبارها و